متفورمین

قرص متفورمین( Metformin) یکی از رایج ترین داروها در درمان دیابت است که  به همراه یک رژیم غذایی و برنامه ورزشی مناسب و در کنار سایر داروها، برای کنترل قند خون بالا در بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 مورد استفاده قرار می دهند. مصرف شایع این قرص در دوزهای متفورمین 500 و 1000 در درمان دیابت توسط پزشکان تجویز میگردد. متفورمین معمولا یک تا 3 بار در روز بسته به نظر پزشک و طبق شرح حال بیمار مصرف میشود. عوارض جانبی این دارو در برندهای مختلف از تولید کننده های مختلف میتواند متفاوت باشد. بهترین راه برای کنترل عوارض جانبی صحبت با پزشک و پرهیز از مصرف تداخلات دارویی همراه با این دارو است.

کنترل قند خون بالا به جلوگیری از بروز آسیب کلیه، کوری، مشکلات عصبی، از دست دادن اندام ها و مشکلات عملکرد جنسی کمک می کند. همچنین، کنترل مناسب دیابت ممکن است خطر حمله قلبی یا سکته را کاهش دهد. داروی متفورمین به بدن کمک می کند تا بتواند به انسولین طبیعی تولید شده، پاسخ مناسب بدهد.. همچنین میزان قندی را که کبد می سازد و معده جذب می کند را کاهش می دهد.

نحوه استفاده از متفورمین در درمان دیابت

دارو ها با توجه به شرکت‌های سازنده ممکن است عوارض جانبی متفاوتی داشته باشند. هرچند که این عوارض بر عملکرد کلی متفورمین اثرگذار نیست اما هر بار که این دارو را مجددا تهیه میکنید اگر از یک برند تولیدکننده دیگر دریافت کردید حتما اطلاعات روی بسته بندی دارو را مطالعه کنید.
معمولا، این دارو را طبق دستور پزشک، 1 تا 3 بار در روز همراه با غذا مصرف می کنند. توجه داشته باشید که در حین مصرف این دارو مایعات زیادی بنوشید مگر اینکه پزشکتان دستور دیگری بدهد.
دوز یا مقدار مصرف دارو بر اساس وضعیت بیماری، پاسخ به درمان و سایر داروهایی که ممکن است مصرف کنید، تنظیم میشود. بنابراین، حتما پزشک خود را در مورد تمام محصولاتی که استفاده می کنید (از جمله داروهای تجویزی، داروهای بدون نسخه و محصولات گیاهی)، مطلع کنید. برای کاستن از عوارض جانبی( مانند ناراحتی معده)، پزشک ممکن است دارو را با مقدار یا دوز کم شروع کند و بر اساس شرایط آنرا افزایش دهد. از این رو لازم است به دستورات پزشک به دقت گوش دهید. همچنین حواستان باشد دارو ها را سر وقت و منظم مصرف کنید تا بیشترین اثر را داشته باشد. بخاطر داشته باشید که ساعت زیستی بدن ما نیاز به نظم دارد تا از دارو ها بیشترین بهره را ببرد.
 
اگر سابقه مصرف داروی دیابت دیگری (مانند کلرپروپامید) را دارید، با پزشک خود درمورد قطع یا ادامه داروی قدیمی و شروع متفورمین، مشورت کنید.
درصورت بالا یا پایین بودن میزان قند خون خود پس از اندازه گیری، به پزشک خود اطلاع دهید. زیرا ممکن است پزشک میزان دوز تجویزی را برای درمان شما تغییر دهد.
 
موارد احتیاطی در مصرف داروی دیابتی متفورمین
مواردی که باید قبل از مصرف این دارو مورد توجه قرار دهید عبارت است از:
  • قبل از مصرف متفورمین برای درمان دیابت، اگر به آن یا داروهای دیگر حساسیت یا آلرژی دارید، به پزشک یا داروساز خود اطلاع دهید. این دارو ممکن است حاوی مواد غیر فعالی باشد که می تواند باعث بروز واکنش های آلرژیک یا مشکلات دیگر شود.
  • سابقه پزشکی خود را به خصوص در صورت ابتلا به: مشکلات تنفسی شدید (مانند بیماری انسدادی ریه، آسم شدید)، مشکلات خونی (مانند کم خونی، کمبود ویتامینB12 )بیماری کلیوی، بیماری کبدی به پزشک خود اطلاع دهید.
  • قبل از انجام هرگونه عمل جراحی، استفاده از اشعه ایکس یا اسکن با استفاده از ماده حاجب یددار و اقدامات دندانپزشکی، در مورد تمام محصولاتی که استفاده می کنید (از جمله داروهای تجویزی، داروهای بدون نسخه و محصولات گیاهی) به پزشک یا دندانپزشک خود اطلاع دهید. در این شرایط، پزشک ممکن است برای انجام عمل جراحی یا اقدامات دیگر، مصرف این دارو را برای مدت کوتاهی قطع کند.

در صورتی که بر روی بسته بندی SR نوشته شده بود این به معنای آن است که داروی شما آسان رهش میباشد از خرد کردن یا تقسیم کردن این نوع از متفورمین خودداری کنید.

در برخی موارد، قند خون بسیار پایین یا بالا می تواند باعث ایجاد تاری دید، سرگیجه یا خواب آلودگی شود. در این صورت، تازمانی که از سازگاری داروی متفورمین در بدن خود مطمئن نشدید، رانندگی نکنید، از ماشین آلات استفاده نکنید و به طورکلی، فعالیت هایی که نیاز به هوشیاری یا دید واضح دارند را انجام ندهید.
مصرف الکل در هنگام استفاده از این دارو، می تواند خطر بروز اسیدوز لاکتیک و ایجاد قند خون پایین را افزایش دهد.
همچنین، شرایطی از قبیل: تب بالا، استفاده از "قرص های آب" (ادرار آورها مانند هیدروکلروتیازید)، تعریق زیاد، اسهال یا استفراغ ممکن است باعث بروز کم آبی بدن و افزایش خطر اسیدوز لاکتیک شود. اگر اسهال یا استفراغ طولانی مدت دارید، مصرف این دارو را قطع کرده و فورا به پزشک خود اطلاع دهید. حتماً مایعات کافی بنوشید تا از کم آبی بدن جلوگیری کنید، مگر اینکه پزشک دستور دیگری به شما بدهد.
زمانی که بدن تحت استرس شرایطی مانند تب، عفونت، جراحت یا جراحی قرار دارد، کنترل قند خون دشوارتر می شود. در صورت داشتن استرس، با پزشک خود مشورت کنید زیرا ممکن است نیاز به تغییر در برنامه درمانی، داروها یا آزمایش قند خون داشته باشید.
افراد مسن در معرض خطر بیشتری برای بروز عوارض جانبی مانند قند خون پایین یا اسیدوز لاکتیک هستند.
متفورمین می تواند باعث تغییر در چرخه قاعدگی (تقویت تخمک گذاری) و افزایش خطر باردار شدن شود. با پزشک یا داروساز خود در مورد استفاده از روش های کنترل بارداری قابل اعتماد هنگام استفاده از این دارو مشورت کنید.
در مورد آزمایشات با مواد حاجب(عکس برداری رنگی) مصرف قرص متفورمین باید دو روز قبل از آزمایش قطع شود.

هشدار در مصرف قرص ضد دیابتی متفورمین

به هیچ عنوان با این دارو الکل مصرف نشود.

در موارد نادر، در صورتی که متفورمین بیش از حد مصرف شود، می تواند در بدن انباشته شده و یک بیماری جدی (گاهی کشنده) به نام اسیدوز لاکتیک را ایجاد کند. 
احتمال ابتلا به اسیدوز لاکتیک در این افراد بسیار بیشتر است:
  • افراد مسن
  • مبتلایان به بیماری کلیوی یا کبدی
  • افراد دارای کم آبی بدن
  • بیماران مبتلا به نارسایی قلبی
  • مصرف کنندگان شدید الکل
  • افرادی که جراحی دارند
  • افرادی که از روش‌های اشعه ایکس یا اسکن استفاده می کنند
  • آنهایی که دارای کنتراست ید هستند

درصورتی که به دلیل داشتن شرایط خاص از داروهای خاصی استفاده می کنید، ممکن است پزشک مصرف این دارو را برای مدت کوتاهی متوقف کند. به همین دلیل جزئیات بیشتر را با دکتر خود درمیان بگذارید.

علائم اسیدوز لاکتیک

خستگی غیرمعمول، سرگیجه، خواب آلودگی شدید، لرز، پوست آبی یا سرد، درد عضلانی، تنفس سریع یا مشکل، ضربان قلب آهسته و نامنظم، از علائم بروز اسیدوز لاکتیک هستند، درصورت مشاهده هریک از علائم درد معده همراه با تهوع، استفراغ و اسهال، فوراً مصرف این دارو را متوقف کنید و از پزشک کمک بگیرید.

نکات مهم در مصرف داروی متفورمین

مصرف این دارو را به دیگران به توصیه نکنید. هیچ دارویی را بدون مشورت با پزشک کم، زیاد، شروع به مصرف و قطع نکنید. گاهی با مصرف یک دارو احساس میکنیم که از چند و چون آن آگاهیم و آنرا برای خود یا دیگران تجویز میکنیم، از این کار بپرهیزید.
در یک برنامه آموزشی دیابت شرکت کنید تا درباره نحوه مدیریت دیابت خود با داروها، رژیم غذایی، ورزش و معاینات منظم پزشکی بیشتر بدانید.
با علائم قند خون بالا و پایین و نحوه درمان قند خون پایین آشنا شوید. قند خون خود را به طور منظم طبق دستور بررسی کنید و نتایج را با پزشک خود در میان بگذارید.

لیست تمامی داروهای مورد استفاده در درمان دیابت را در صفحه دارو های دیابتی در مرجع دارویی داروبین قابل مشاهده می باشد. 

آزمایشات آزمایشگاهی و یا پزشکی (مانند عملکرد کلیه، عملکرد کبد، قند خون، هموگلوبین A1c، شمارش کامل خون) باید قبل از شروع مصرف این دارو و در حین مصرف آن انجام شود. تمام قرارهای پزشکی و آزمایشگاهی را رعایت کنید. برای جزئیات بیشتر با دکتر خود مشورت کنید.

 


عوارض جانبی مصرف متفورمین در دیابت

حالت تهوع، استفراغ، ناراحتی معده، اسهال، ضعف یا طعم فلزی در دهان، از عوارضی هستند که ممکن است در هنگام مصرف داروی دیابتی متفورمین رخ دهد. اگر هر یک از این اثرات باقی ماند یا بدتر شد، فورا به پزشک یا داروساز اطلاع دهید. اگر پس از مصرف دوز تجویزی برای چند روز یا چند هفته، علائم ناراحتی معده عود کند، فوراً به پزشک خود اطلاع دهید، زیرا، بروز ناراحتی معده که در روزهای اول درمان رخ می دهد، می تواند از نشانه های ابتلا به اسیدوز لاکتیک باشد.
به یاد داشته باشید که هر دارویی علاوه بر مزایا و اثرات مفید، عوارض جانبی نیز دارد البته بسیاری از افراد هرگز با عوارض جانبی داروها مواجه نمیشوند. پزشک شما دارو را به این دلیل تجویز میکند که سودمندی آنرا بیشتر از عوارض جانبی احتمالی تشخیص داده است.
مصرف متفورمین در حالت عادی منجر به کاهش قند خون (هیپوگلیسمی) نمی شود. اما اگر این دارو همراه با سایر داروهای دیابت تجویز شود، ممکن است سبب کاهش خون پایین شود. از این رو، با پزشک خود در مورد اینکه آیا نیاز به کاهش دوز سایر داروهای دیابت دارید یا خیر، مشورت کنید.
علائم قند خون پایین عبارتند از:
  • تعریق ناگهانی
  • لرزش
  • ضربان قلب سریع
  • گرسنگی
  • تاری دید
  • سرگیجه
  • سوزن سوزن شدن دست ها یا پاها

متفورمین میتواند به کاهش جذب ویتامین ب 12 منجر شود بنابراین ضمن مشورت با پزشک در این خصوص تزریق دوز مناسب ویتامین B12 در یک دوره سه ماهه پیشنهاد میشود.

بهتر است که برای درمان افت قند خون، قرص یا ژل گلوکز همراه داشته باشید. اگر این اشکال از گلوکز را در دسترس ندارید، با خوردن یک منبع سریع قند، مانند: قند، عسل، آب نبات، آب میوه یا نوشابه غیر رژیمی، قند خون خود را به سرعت افزایش دهید و فوراً در مورد واکنش استفاده از این دارو به پزشک خود اطلاع دهید.
اقداماتی مانند مصرف الکل، ورزش سنگین و عدم دریافت کالری کافی از غذا، موجب تشدید افت قند خون می شود. برای کمک به جلوگیری از افت قند خون، وعده های غذایی را طبق یک برنامه منظم بخورید و از حذف آنها بپرهیزید. درصورت فراموشی یک وعده غذایی، با پزشک خود مشورت کنید که چه کاری انجام دهید.
از علائم قند خون بالا( هیپرگلیسمی) می توان به تشنگی، افزایش ادرار، گیجی، خواب آلودگی، گرگرفتگی، تنفس سریع و بوی میوه در تنفس اشاره کرد. درصورت مشاهده هریک از این علائم، فورا به پزشک خود اطلاع دهید زیرا ممکن است نیاز به تنظیم دوز داروهای دیابت خود توسط پزشک داشته باشید.
اگر این عارضه جانبی بسیار جدی (اسیدوز لاکتیک) رخ داد، مصرف داروی متفورمین را متوقف کنید و فوراً به پزشک خود اطلاع دهید .
باوجود اینکه بروز عوارض آلرژیک به داروی متفورمین بسیار نادر و بعید است، اما درصورت مشاهده عوارضی ازجمله : بثورات پوستی، خارش و تورم (خصوصاً در صورت-زبان-گلو)، سرگیجه شدید، مشکلات تنفسی پزشک خود را مطلع سازید.
متنی که خواندید و ملاحظه فرمودید تمام عوارض جانبی های مربوط به داروی متفورمین را شامل نمیشود. به ندرت ممکن است که یک فرد نوع خاصی از عوارض را با مصرف این دارو تجربه کند که در صورت بروز این اتفاق حتما با پزشک خود صحبت کنید

تداخل دارویی متفورمین در درمان دیابت نوع2

تداخلات دارویی گاهی عملکرد و اثربخشی داروها را تغییر میدهد و کم و زیاد میکند. حتی ممکن است عوارض جانبی جدی ایجاد کند. آنچه ملاحظه میکنید در برگیرنده تمام تداخلات دارویی نیست. گاهی اوقات داروهای گیاهی و غیر نسخه‌ای (OTC) میتواند با داروی مصرفی شما تداخل ایجاد کند. همیشه فهرستی از تمام داروهایی که مصرف میکنید چه گیاهی و چه غیر نسخه ای و حتی مکمل ها داشته باشید و در هنگام مراجعه به پزشک آنرا به وی نشان بدهید. هیچ دارویی را بدون مشورت با پزشک کم، زیاد، شروع به مصرف و قطع نکنید. گاهی با مصرف یک دارو احساس میکنیم که از چند و چون آن آگاهیم و آنرا برای خود یا دیگران تجویز میکنیم، از این کار بپرهیزید.
داروهای مسدودکننده بتا (مانند متوپرولول، پروپرانولول، قطره‌های چشمی گلوکوم مانند تیمولول) ممکن است از ایجاد ضربان قلب تند که معمولاً در هنگام کاهش بیش از حد قند خون(هیپوگلیسمی)  احساس می‌کنید، جلوگیری کنند. این داروها در رفع سایر علائم قند خون پایین مانند سرگیجه، گرسنگی یا تعریق تاثیری ندارد.
بسیاری از داروها می توانند بر قند خون شما تأثیر گذاشته و کنترل آن را سخت تر کنند. بنابراین، قبل از شروع، توقف یا تغییر در دوز هر دارویی، با پزشک خود در مورد تأثیر دارو بر قند خونتان صحبت کنید. قند خون خود را به طور منظم طبق دستور پزشک بررسی کنید و نتایج را با پزشک خود در میان بگذارید. اگر علائم قند خون بالا یا پایین را دارید فوراً به پزشک خود اطلاع دهید.

تداخلات پرهیزی داروی ضد دیابتی متفورمین

الکل
 

مصرف متفورمین در زمان  بارداری

در دوران بارداری، این دارو باید فقط در صورت نیاز مصرف شود ، ممکن است پزشک شما را به استفاده از انسولین به جای این محصول در دوران بارداری تجویز نماید .
این دارو در دوران بارداری، باید فقط در صورت نیاز مصرف شود. ممکن است پزشک شما را به استفاده از انسولین به جای این محصول در دوران بارداری راهنمایی کند. دستورالعمل های پزشک خود را به دقت دنبال کنید.
متفورمین به مقدار کم وارد شیر مادر می شود. بنابراین، قبل از شیردهی با پزشک خود مشورت کنید.

مشخصات کلی داروی ضد دیابتی متفورمین

 

 


طبقه بندی اصلی : داروهای کاهش دهنده گلوکز خون

طبقه بندی مارتیندل : بیگوانیدها , داروهای کنترل قند خون
  • بیماری هدف: دیابت نوع 2
  • اشکال دارویی: قرص های متفورمین 250، متفورمین 500 و متفورمین 1000
  • بیماری هایی که ممکن است در مورد آنها بدانید: سندروم تخمدان پلی کیستیک

تداخلات غذایی داروی ضد دیابتی متفورمین

مصرف این دارو با الکل خطر بروز اسیدوز لاکتیک و قندخون پایین را افزایش می دهد.


فراموشی دوز و مصرف بیش از حد متفورمین

اگر کسی با مصرف بیش از حد دارو دچار بحرانهای پزشکی مانند غش، مشکل تنفسی و شرایط اورژانسی شد بلافاصله با مرکز 115 تماس بگیرید یا وی را به نزدیکترین مرکز درمانی انتقال دهید. مصرف بیش از حد این دارو می تواند باعث اسیدوز لاکتیک شود. دیگر عوارض مصرف بیش از حد ممکن است شامل: خواب آلودگی شدید، تهوع، استفراغ، اسهال شدید، تنفس سریع، ضربان قلب آهسته یا نامنظم باشد .
در صورت فراموش کردن یک نوبت از دارو به محض به یاد آوردن سریعا آن را همراه غذا مصرف نموده و در صورتیکه تقریبا زمان نوبت بعدی فرا رسیده بود از استفاده ی دوز فراموش شده صرف نظر کرده و مطابق قبل دارو را مصرف کنید و مقدار آن را دو برابر نکنید.

نحوه نگهداری از داروی ضد دیابتی متفورمین 

این دارو را در دمای اتاق به دور از نور و رطوبت نگهداری کنید. از قراردادن آن در حمام خودداری نمایید. تمام داروها را از دسترس کودکان و حیوانات خانگی دور نگه دارید.
 
داروها را داخل توالت نریزید مگر اینکه دستور به این کار داده شده باشد. این محصول را زمانی که تاریخ مصرف آن تمام شده یا دیگر مورد نیاز نیست، به درستی دور بریزید.
 

دارو های ترکیبی 

متفورمین یکی از داروهای اصلی در ساخت دارو های ترکیبی دیابت می باشد. البته این امر تنها در داروسازی می باشد و از مصرف این دارو با دارو های مشابه بدون نسخه پزشک جدا خودداری کنید

از دارو های ترکیبی ساخته با متفورمین میتوان به  امپاگلیفلوزین+ لیناگلیپتین + متفورمین  ، امپاگلیفلوزین+ متفورمین ،  پیوگلیتازون+ متفورمین اشاره کرد.

نظرات کاربران

شما هم می توانید در مورد این دارو نظر بدهید

افزودن نظر جدید
داروهای مشابه